قسم قسم [ يَمين ] : سوگند خوردن . قسم خوردن يا يمين در اصطلاح عبارت است از سوگند خوردن به خدا بر فعل يا ترك كارى كه احتمال آن در آينده مىرود . مقصود از احتمال ، امكان عقلي وقوع يا ترك عمل است نه امكان شرعي ؛ از اين رو ، قسم خوردن بر فعل واجب وترك حرام صحيح است ، اما بر ممتنع صحيح نيست . 1 عنوان ايْمان يا يمين بابى مستقل در فقه است كه از احكام آن به تفصيل در اين باب سخن رفته است . أنواع : قسم خوردن چند نوع متصور است : 1 ) . قسم خوردن لغو [ يمين اللغو ] . براي اين نوع قسم دو معنا ذكر شده است : يكى قسم خوردن بر گذشته يا آينده ، بدون قصد واراده قسم ، مانند قسم خوردن در حال اكراه يا غضب شديد ، وديگرى جارى شدن قسم بر زبان بدون قصد ( سبق لسان ) . اين نوع قسم به هر دو معناى آن حرام نيست وكفّاره ندارد ؛ زيرا نيّت وقصد در تحقق قسم معتبر است . 2 2 . قسم خوردن غموس [ يمين الغموس ] يا فاجره [ يمين الفاجرة ] . أكثر اين نوع قسم را به سوگند دروغ ياد كردن بر گذشته يا حال تعريف كرده‌اند . برخى ، آن را به قسم دروغ خوردن بر گذشته ( ماضي ) تعريف كرده‌اند . 3 برخى ديگر ، بر

--> ( كشف اللثام 7 / 510 - 511 ( 7 ) . مسالك الأفهام 8 / 342 ؛ الأنوار اللوامع 10 قسم 1 / 38 ( 8 ) . جواهر الكلام 31 / 190 - 191 ( 9 ) . إرشاد الأذهان 2 / 32 ؛ غاية المرام 3 / 161 - 162 ؛ مسالك الأفهام 8 / 315 - 316 ؛ جواهر الكلام 31 / 156 - 158 ؛ كتاب النكاح ( شيخ انصارى ) / 467 ( 10 ) . جواهر الكلام 31 / 165 - 167 ( 11 ) . 167 - 169 ( 12 ) . 162 - 165 ( 13 ) . 170 ( 14 ) . 161 - 164 ( 15 ) . 161 - 164 ( 16 ) . 158 ( 17 ) . الروضة البهية 5 / 420 - 421 ؛ مسالك الأفهام 8 / 326 - 327 ؛ نهاية المرام 1 / 422 ( 18 ) . جواهر الكلام 31 / 179 ( 19 ) . الخلاف 4 / 415 ؛ الجامع للشرائع / 457 ( 20 ) . شرائع الاسلام 2 / 558 ( 21 ) . جواهر الكلام 31 / 180 ( 22 ) . قواعد الأحكام 3 / 94 - 95 ( 23 ) . مسالك الأفهام 8 / 334 ( 24 ) . جواهر الكلام 31 / 181 - 182 ( 25 ) . 185 - 186 ( 26 ) . 186 - 189 ( 27 ) . غاية المرام 3 / 165 ( 28 ) . جواهر الكلام 31 / 189 - 190 ( 29 ) . 193 .